Porady: Efekt dźwigni finansowej
Kapitał własny, kapitał obcy
W celu zrealizowania zadania jakie stawia sobie dana firma, musi ona zgromadzić pewną kwotę, którą będzie mogła dysponować. Jednym ze sposobów jest pozyskanie środków od współwłaścicieli firmy (tzw. kapitał własny). Oprócz tego można jednak skorzystać z kapitału obcego, czyli wziąć kredyty z banku.
Zestawiając zalety i wady obu rozwiązań, możemy zauważyć, że przy korzystaniu z kapitału obcego, ryzyko bankructwa jest większe i wzrasta wraz ze wzrostem wielkości zadłużenia. Kapitał własny pozwala na pełną kontrolę przy jego wykorzystaniu, podczas gdy korzystanie z kredytu może tę kontrolę bardzo lub całkiem ograniczyć. Gdy podmiotem wnoszącym kapitał są właściciele przedsiębiorstwa, nie jest ograniczony termin zwrotu tego kapitału.
Za to skorzystanie z kredytów, pozwala odpisać od podatku koszty uzyskania kredytu, bo wchodzą one w koszty uzyskania przychodów. Przede wszystkim jednak pozwala zmniejszyć wielkość wkładu własnego właścicieli.
Dźwignia finansowa
Efektem dźwigni finansowej nazywamy wpływ jaki ma finansowanie działalności firmy kapitałem obcym na rentowność firmy (wyrażonego w procentach stosunku zysku po opodatkowaniu do wkładu własnego, czyli stopy zwrotu). Okazuje się, że zastosowanie kredytu może wpłynąć na wzrost rentowności firmy. W takim przypadku wystąpi efekt dźwigni finansowej.
Stopień dźwigni finansowej
Stopniem dźwigni finansowej (z ang. Degree of Financial Leverage – DFL) w ujęciu statycznym nazywamy iloraz
DFL = EBIT/(EBIT-I),
gdzie
EBIT – zysk operacyjny firmy (różnica między przychodami, a nakładami, przed odjęciem od niej odsetek i przed opodatkowaniem), zaś
I – wartość odsetek od kredytu lub pożyczek.
Jest to miernik, który umożliwia ocenę ryzyka finansowego.
Ryzyko finansowe
Jeżeli zysk operacyjny jest większy od kwoty odsetek (iloczyn stopy procentowej przez kredyt) czyli jeśli stopień dźwigni finansowej jest większy niż jeden, ryzyko finansowe związane z zaciągnięciem kredytu jest najmniejsze.
Wzrost DFL jest miarą wzrostu zadłużenia (przynajmniej w obszarze I<EBIT), a więc wzrostu ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu.
Przykład
Załóżmy, że przychód ze sprzedaży wynosi 220 000 zł. Zaś koszty operacyjne pochłaniają 200 000 zł. Podatek dochodowy wynosi 30%. Rozważmy cztery przypadki, pierwszy taki, że nie zaciągamy kredytu na działalność firmy i trzy pozostałe, że zaciągamy kredyt w wysokości 100 000 zł oprocentowany na 5%, 10% i 15%. Obliczmy rentowność (skrót ROE) oraz stopień dźwigni finansowej DFL w tych czterech przypadkach.
|
OPROCENTOWANIE KREDYTU
|
------
|
5%
|
10%
|
15%
|
|
PRZYCHÓD ZE SPRZEDAŻY
|
220 000
|
220 000
|
220 000
|
220 000
|
|
KOSZTY OPERACYJNE
|
200 000
|
200 000
|
200 000
|
200 000
|
|
KAPITAŁ WŁASNY
|
200 000
|
100 000
|
100 000
|
100 000
|
|
KREDYT
|
------
|
100 000
|
100 000
|
100 000
|
|
ODSETKI OD KREDYTU
|
0
|
5 000
|
10 000
|
15 000
|
|
ZYSK OPERACYJNY
|
20 000
|
20 000
|
20 000
|
20 000
|
|
ZYSK DO OPODATKOWANIA
|
20 000
|
15 000
|
10 000
|
5 000
|
|
PODATEK DOCHODOWY
|
6 000
|
4 500
|
3 000
|
1 500
|
|
ZYSK NETTO
|
14 000
|
10 500
|
7 000
|
3 500
|
|
ROE= zysk netto/kapitał własny
|
7%
|
10,5%
|
7%
|
3,5%
|
|
DFL=EBIT/(EBIT-I)
|
1
|
4/3
|
2
|
4
|
Widać, że wraz ze wzrostem oprocentowania kredytu maleje rentowność. Jednocześnie rośnie zadłużenie (co przejawia się we wzroście DFL), a więc rośnie stopień ryzyka. Warto się jeszcze zastanowić przy jakim oprocentowaniu kredytu rentowność jest tak sama jak osiągana bez zaciągania kredytu. Z warunku równości rentowności bez kredytu i z kredytem wynika, co można pokazać, warunek na oprocentowanie kredytu:
ZO/KW = SP,
gdzie
ZO – zysk operacyjny
KW – kapitał własny
SP – stopa oprocentowania kredytu.
Przy oprocentowaniu SP kredytu równym ilorazowi zysku operacyjnego ZO i kapitału własnego KW, który musimy włożyć jeśli nie zaciągniemy kredytu, rentowności są jednakowe. Dla stóp procentowych mniejszych niż ta graniczna zaczyna być opłacalne wzięcie kredytu, dla większych zupełnie nie ma sensu.
Podsumowanie
Zaciągnięcie kredytów w celu sfinansowania jakiejś części działalności przedsiębiorstwa, może prowadzić do zwiększenia rentowności firmy (większego procentowego zysku z wkładu własnego współwłaścicieli) i pomimo związanego z tym wzrostu ryzyka finansowego, może bardzo opłacić się przy prowadzeniu firmy. Nie powinny jednak tego robić przedsiębiorstwa, których sytuacja finansowa nie jest korzystna. Bowiem dla nich konsekwencje ryzyka trudności ze spłace
|
